7 niepokojących zmian na polskim rynku pracy

Polski rynek pracy, podobnie jak inne rynki europejskie, podlega dynamicznym zmianom, które mogą negatywnie wpływać na stabilność ekonomiczną i wydajność naszej  gospodarki. Obserwacje i badania prowadzone przez instytucje rządowe, placówki  badawcze oraz uczelnie wskazują kilka niepokojących tendencji. Jak dostosować do nich zarządzanie zespołami, aby nie ucierpiała efektywność?   

• Bez popadania w dramatyczne tony, trzeba stwierdzić jednoznacznie, że na rynku pracy w Polsce nasilają się jednocześnie różne zjawiska, które wpływają na zaangażowanie, wydajność i retencję pracowników. Objawia się to skróceniem średniej długości okresu zatrudnienia, spadkiem poziomu satysfakcji z pracy oraz wzrostem liczby dni absencji chorobowych. Środków zaradczych nie brak, ale bez doświadczenia i wypracowanego know-how, trudno wybrać i wdrożyć te najwłaściwsze. Po prostu każda organizacja ma deficyty w innych obszarach — stwierdza Agnieszka Kolanowska, General Manager agencji zatrudnienia Smart Solutions HR. 

1. Długofalowy wzrost bezrobocia wśród młodych ludzi

Jednym z najbardziej wyraźnych objawów negatywnych zmian na rynku pracy jest rosnące bezrobocie wśród młodych ludzi. Dane z Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) pokazują, że stopa bezrobocia w grupie wiekowej 15-24 lata wynosiła w pod koniec 2023 roku 12,8%, co oznacza, że znacząco wzrosła w porównaniu do sytuacji sprzed 2 lat. Może to wynikać z niedostosowania umiejętności i kwalifikacji do potrzeb rynku pracy, co podkreśla między innymi raport Instytutu Badań Edukacyjnych (IBE). 

2. Niskie zaangażowanie pracowników

Kolejnym istotnym problemem jest spadek zaangażowania pracowników. Badania przeprowadzone przez Instytut Instytut Gallupa pokazują, że tylko 14% pracowników w Polsce czuje się zaangażowanych w swoją pracę. Niski poziom zaangażowania może prowadzić do spadku produktywności, zwiększonej rotacji oraz pogorszenia atmosfery w miejscu pracy. 

3. Wzrost liczby umów krótkoterminowych

Coraz częściej pracodawcy w Polsce preferują zatrudnianie pracowników na podstawie umów krótkoterminowych, a ci coraz częściej zmieniają miejsce zatrudnienia. Raport Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE) wskazuje, że odsetek pracowników zatrudnionych na umowy czasowe wzrósł do 26% w 2023 roku. Tego typu umowy często wiążą się z mniejszą stabilnością zatrudnienia oraz mniejszymi świadczeniami socjalnymi, co negatywnie wpływa na motywację. 

4. Nierówności płacowe 

Nierówności płacowe, zwłaszcza między płciami, stanowią kolejny problem na polskim rynku pracy. Z danych Eurostatu wynika, że kobiety w Polsce zarabiają średnio o 12,2% mniej niż mężczyźni na tych samych stanowiskach. To wartość tak zwanej „surowej luki płacowej”, która nie uwzględnia różnic w strukturze zatrudnienia kobiet i mężczyzn. Po skorygowaniu jej o te parametry — wartość tego wskaźnika oscyluje pomiędzy 12 a 20%. Nierówności te mogą prowadzić do frustracji i niezadowolenia wśród pracowników, co z kolei negatywnie wpływa na ich zaangażowanie i wydajność. 

5. Przeciążenie pracą i wypalenie zawodowe

Coraz więcej pracowników skarży się na przeciążenie pracą i objawy wypalenia zawodowego. Badania przeprowadzone przez firmę Mindgram wskazują, że aż 40% z nich odczuwa objawy wypalenia zawodowego. Wypalenie zawodowe prowadzi do obniżenia jakości pracy, zwiększonej absencji oraz problemów zdrowotnych. 

6. Brak równowagi między życiem zawodowym a prywatnym

Brak równowagi między życiem zawodowym a prywatnym to kolejny problem dotykający pracowników. Raport Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE) pokazuje, że w naszym kraju pracuje się średnio 40,4 godziny tygodniowo, co plasuje nas w czołówce najbardziej zapracowanych narodów w Europie. Nadmierna ilość pracy negatywnie wpływa na zdrowie i samopoczucie pracowników, co może prowadzić do spadku ich efektywności. 

7. Niski poziom szkoleń i rozwoju zawodowego

Ostatnim, ale nie mniej istotnym problemem, jest niski poziom szkoleń i możliwości rozwoju zawodowego. Według badań Eurostatu tylko 8,7 proc. dorosłych Polaków uczestniczyło w 2023 r. w jakiejkolwiek formie edukacji, a wsparcie pracodawców w tym zakresie pozostawia wiele do życzenia. Brak możliwości rozwoju zawodowego może prowadzić do stagnacji umiejętności i zniechęcenia pracowników. 

Jak zatem utrzymać i wzmacniać zespoły? 

W obliczu wyżej wymienionych problemów pracodawcy mogą podjąć szereg działań mających na celu utrzymanie i wzmocnienie swoich zespołów. Oto kilka rekomendacji: 

1. Zwiększenie stabilności zatrudnienia

Stabilność zatrudnienia jest kluczowa dla utrzymania motywacji i zaangażowania pracowników. Pracodawcy powinni dążyć do minimalizowania liczby umów krótkoterminowych i oferowania bardziej stabilnych form zatrudnienia, a tam, gdzie się da, korzystać ze wsparcia agencji zatrudnienia. 

2. Wspieranie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym

Pracodawcy powinni promować równowagę między życiem zawodowym a prywatnym poprzez elastyczne godziny pracy, możliwość pracy zdalnej oraz programy wspierające zdrowie i dobrostan pracowników. Jeśli mają oni możliwość godzenia obowiązków zawodowych z życiem prywatnym, są mniej zestresowani i bardziej zmotywowani, a ponadto czują się docenieni
i zaangażowani w pracę, co przekłada się na wyższą wydajność 

3. Tworzenie przyjaznej kultury organizacyjnej

Budowanie przyjaznej kultury organizacyjnej, która promuje otwartość, współpracę i wzajemny szacunek, może pomóc w zwiększeniu zaangażowania pracowników oraz poprawie atmosfery w miejscu pracy. Otwarta komunikacja, budowanie zaufania i przyjazne środowisko pracy prowadzą do lepszej współpracy zespołowej i innowacyjności, a więc i wyższej efektywności. 

4. Transparentność i sprawiedliwość płac

Pracodawcy powinni dążyć do zapewnienia transparentności i sprawiedliwości w wynagradzaniu swoich pracowników. Jawność wynagrodzeń buduje zaufanie do firmy i jej polityki płacowej. Jednocześnie jest ona postrzegana jako uczciwa, co poprawia jej wizerunek i atrakcyjność na rynku pracy. Wprowadzenie transparentności wynagrodzeń pomoże ponadto dostosować się do nadchodzących regulacji unijnych i uniknąć kar za ich nieprzestrzeganie. 

5. Zwiększenie świadomości na temat wypalenia zawodowego

Wprowadzenie programów edukacyjnych na temat wypalenia zawodowego oraz regularne monitorowanie obciążenia pracą może pomóc w zapobieganiu temu zjawisku. Pracodawcy mogą również oferować wsparcie psychologiczne dla pracowników oraz wspierać różne formy aktywności pozazawodowych, w tym uprawianie sportu.  

6. Inwestowanie w promowanie aktywności fizycznej  

Stres i wypalenie to ważne czynniki ryzyka dla zdrowia psychicznego i fizycznego. Pracodawcy coraz częściej zdają sobie sprawę z korzyści płynących z promowania aktywności fizycznej wśród pracowników. Może to przynieść liczne korzyści, takie jak zmniejszenie liczby absencji chorobowych, poprawa wydajności i kreatywności oraz budowanie pozytywnej kultury organizacyjnej. 

7. Inwestycja w rozwój zawodowy

Pracodawcy powinni także inwestować w szkolenia i rozwój zawodowy swoich pracowników. Zapewnienie pracownikom możliwości podnoszenia kwalifikacji i zdobywania nowych umiejętności może zwiększyć ich zaangażowanie oraz motywację do pracy, ponieważ, czują się doceniani przez pracodawcę. Ponadto wysoko wykwalifikowana i stale doskonaląca się kadra pracownicza stanowi kluczowy czynnik budowania przewagi konkurencyjnej firmy na rynku. 

Negatywne zmiany na polskim rynku pracy są wyzwaniem zarówno dla pracodawców, jak i pracowników. Zrozumienie tych problemów oraz wprowadzenie odpowiednich strategii może pomóc w utrzymaniu i wzmocnieniu zespołów, co jest kluczowe dla długoterminowego sukcesu każdej organizacji. Inwestycja w rozwój zawodowy, promowanie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym oraz tworzenie sprawiedliwej i przyjaznej kultury organizacyjnej to tylko niektóre z działań, które mogą przynieść pozytywne rezultaty jeszcze przed końcem roku.